حمام کردن نوزاد در روزهای بدو تولد برای والدینی که هیچ گونه تجربه ای در این رابطه ندارند بسیار دشوار است به همین جهت استفاده از تجربیات و کمک بزرگترها و یا کسب کردن اطلاعات در رابطه با این موضوع بسیار کار آمد خواهد بود.
لازم به ذکر است بدانید نوزادان در روزهای اول بعد از تولد بهتر از بدنشان را با استفاده از یک اسفنج نرم و مرطوب تمیز نمود و دست و صورت او را نیز با کمی آب بشویید و همچنین ناحیۀ تناسلی او را پس از هر بار عوض کردن پوشک به طور کامل تمیز کنید تا هنگامی این روش را ادامه دهید که ریشۀ بند ناف خشک نشده است زیرا با غوطهور شدن نوزاد داخل وان و یا لگن احتمال اذیت شدن او و همچنین عفونی شدن بند نافش بالاست به همین علت بهتر است قبل از هر اقدامی دانش خود را در رابطه با آن موضوع بالا ببرید.
مراحل حمام کردن نوزاد
برای نخستین بار بردن نوزاد به باید مراحلی را انجام دهیم که در ادامه به ذکر این مراحل می پردازیم.
- قبل از هر کاری وسایلی که در طول حمام کردن نوزاد و پس از حمام مورد نیاز است را آماده کنید لوازمی مثل صابون نوزاد، لیف نوزاد و حوله و….
- برای بعد از حمام، پوشک تمیز و لباس کودک را دم دستتان در اتاق بگذارید.
- مطمئن شوید که اتاق به قدر کافی گرم است تا کودک پس از حمام احساس سرما نکند.
- اگر حمام سرد است، آن را به قدر کافی گرم کنید.
- وان یا سینک را بین پنج تا هشت سانتیمتر از آب گرم پر کنید.
- دمای آب لازم است برای پوست مچ دست شما گرم باشد، اما اصلاً داغ نباشد؛ حدود ۳۲ درجهٔ سانتیگراد یا چند درجه گرمتر مناسب است.
- اول نوزاد را به حمام ببرید و بعد لباسهایش را درآورید.
- اگر کودک شما همیشه در طول حمام گریه میکند، بگذارید در ابتدای حمام پوشکش را داشته باشد تا به او حس امنیت بدهد.
- ابتدا پای نوزاد و سپس بقیۀ بدن او را به تدریج وارد وان کنید.
- پشت سر و گردنش را به یکی از دستهایتان تکیه دهید و او را در وضعیت راحتی نگه دارید.
- در طول حمام به طور منظم با یک فنجان روی او آب بریزید تا احساس سردی نکند.
- اگر بخواهید میتوانید نوزاد را فقط با آب بشویید.
- از صابون مخصوص نوزاد و به مقدار کم استفاده کنید.
- از صابون معمولی یا قوی هم استفاده نکنید، زیرا میتواند پوست کودک را خشک کند.
- از یک اسفنج نرم یا دست تمیزتان به آرامی برای شستن صورت و بدن نوزاد استفاده کنید.
- این کار را با ملایمت انجام دهید و نیازی به سابیدن یا استفادۀ زیاد از صابون نیست.
- میتوانید با دست خود یا با یک لیف نرم نوزاد، از بالا به پایین، جلو و سپس پشتش را بشویید.
- با شستن پوست سر با یک لیف مرطوب یا آغشته به کمی شامپوی بچه شروع کنید.
- لیف را آبکشی کنید و از آن برای تمیز کردن چشم و صورت او استفاده کنید و این کار را با ملایمت انجام دهید.
- اگر در گوشه و کنار سوراخهای بینی یا چشم کودک مخاط خشک جمع شده است، ابتدا با لیف چند بار آن را خیلی آرام لمس کنید تا نرم شود و سپس آن را بردارید.
- برای اندام تناسلی کودک، یک شستوشوی معمولی کافی است.
- نوزاد را با ریختن فنجانهای آب روی او و کشیدن یک لیف نرم تمیز روی بدنش، از سر تا پا آبکشی کنید.
- سپس با احتیاط زیاد، با یک دست گردن و سر و با دست دیگر باسن او را نگه دارید و او را از وان بیرون بیاورید.
- انگشتان خود را دور یک ران قرار دهید، احتیاط کنید، زیرا نوزادان وقتی مرطوب هستند به راحتی سُر میخورند.
- اگر نمیتوانید، از یک بزرگسال دیگر بخواهید با یک حولۀ خشک، نوزاد را از شما بگیرد.
- نوزاد را در یک حولۀ کلاهدار بپیچید و خشک کنید.
- سپس پوشک و لباس نوزاد را بپوشانید.
- تمام شد، سر خوشبوی او را ببوسید و بغلش کنید.
خشک کردن نوزاد پس از حمام
پس از اتمام حمام و شست وشــو، نوزاد را داخل حوله بپیچید و با کمک دســت و با فشــار دادن حوله روی قســمت های مختلف بدن او، خشکش کنید. مراقب باشــید که حوله روی بدنش کشیده نشود و پوستش را خراش ندهد. موقع خشــک کردن، زیر بغل، گردن و چین خوردگی های ران را فراموش نکنید. چون باقی ماندن آب در این نواحی می تواند باعث رشــد قارچ و ایجاد عفونت و بیماری شود.با استفاده از یک تکه پنبه، داخل گوش نوزاد را هم خشک کنید تا دچار گوش درد نشــود. اگر دمای اتاق به اندازه کافی گرما دارد، قبل از پوشاندن لباس، کمی لوسیون مرطوب کننده یا روغن بچه روی پوست نوزاد بریزید و به آرامی به کمک دست لوسیون را روی بدنش پخش کنید.
از چه نوع وانی برای نوزاد استفاده کنیم؟
بسیاری از والدین وان های پاستیکی مدل ایستاده را برای حمام کردن نوزاد مناســب می دانند. با این حال کسانی هم هستند که از تشت های پاستیکی یا وان های بادی اســتفاده می کننــد. هر چند لازم نیست خیلی هم سخت بگیرید؛ در شرایط ضروری حتی سینک ظرفشــویی هم برای این کار مناسب است؛ به شــرطی که فضای آشپزخانه سرد نباشد و یک حوله گرم هم کنار دستتان قرار داشته باشد. به خاطر داشته باشید که مهم ترین نکته حفظ ایمنی کودک است؛ بنابراین نوع وان تا زمانــی که مطمئن باشــید کودکتان در آن با خطری مواجه نمی شود، شاید آن قدرها هم اهمیت نداشته باشد. هیچ وقت نــوزاد را داخل وان تنها نگذارید. ســعی کنید همه وسایل لازم را کنار دستتان بچینید و همواره دست آزاد خود را روی بدن کودک قرار دهید.
درچه فاصله ی زمانی نوزاد را حمام کنیم؟
پاسخ دادن به این سوال کمی سخت است هر چند به طور قطع لازم نیست که نوزاد را به ویژه در ماه های اول تولد هر روز به حمام برد. درواقع شســتن روزانــه نوزاد باعث خشک و حساس شدن پوست او می شود. پس اگر پوشــک کثیف نوزاد یا لباسی را که بعد از آروغ زدن، آلوده شده به سرعت شــوی تعویض می کنید نیازی به شست و روزانه نیست بهتر اســت به جای این کار، نواحی تناســلی، صورت و گــردن او را با استفاده از دســتمال مرطوب تمیز و حمام کردن را به ۲٬۳ بار در هفته محدود کنید.
رعایت نکات ایمنی حین حمام کردن نوزاد
هرچند حمام کردن نوزادان برای همه بسیار لذتبخش است، اما در اوایل شاید برایتان کمی اضطرابآور باشد. کنترل یک موجود کوچک مرطوب و صابونی که زیاد تکان میخورد، نیاز به تمرین و اعتماد به نفس دارد، بنابراین آرامش خود را حفظ کنید و او را محکمتر نگه دارید. بد نیست اگر موارد زیر را هنگام حمام نوزاد در نظر بگیرید:
- از صابون و شامپو بسیار کم استفاده کنید.
- از کف زیاد در وان استفاده نکنید، زیرا میتواند خطر عفونتهای مجاری ادرار را افزایش دهد.
- هرگز نوزاد خود را بدون نظارت حتی برای یک ثانیه هم رها نکنید.
- اگر صدای زنگ در یا تلفن آمد و باید به آن پاسخ میدادید، حتماً او را در یک حوله بپیچید و همراه خودتان ببرید.
- هرگز شیر آب را بعد از گذاشتن نوزاد در وان یا لگن باز نکنید، زیرا آب به سرعت میتواند خیلی عمیق یا خیلی داغ شود.
- آبگرمکن خود را روی ۴۷ یا ۴۸ درجهٔ سانتیگراد تنظیم کنید. یک نوزاد میتواند در آبی با دمای ۶۰ درجهٔ سانتیگراد، در کمتر از چند ثانیه دچار سوختگی شود.
- مطمئن شوید که دمای هوای محل حمام به اندازۀ کافی گرم و در حدود ۲۴ درجه سانتیگراد است، تا کودک سردش نشود.
- یک کودک خیس بسیار لیز است، پس خیلی مراقب باشید.
- وسایل برقی را قبل از شروع به شستوشوی نوزاد از حمام خارج کنید.
- کف حمام را ایمن و خشک کنید تا لیز نخورید.
- دمپایی ابری یا روفرشی در حمام نپوشید و از ایمن بودن دمپاییها مطمئن شوید.
- هرگز نوزاد خود را بدون مراقبت رها نکنید. این نکته به قدری مهم است که باید دو بار ذکر شود، زیرا یک نوزاد میتواند در عمق کمتر از دو سانتیمتر آب و در کمتر از ۶۰ ثانیه خفه شود.
فایده های حمام کردن نوزاد هنگام صبح
حمام بردن نوزاد در صبح میتواند فواید زیادی هم برای شما و هم برای کودک داشته باشد. کودک در این زمان هوشیار است و حمام بردن میتواند راه خوبی برای بازی کردن و ارتباط برقرار کردن با نوزاد باشد. وقتی نوزاد را در صبح به حمام میبرید، بدن او زمان کافی برای گرم شدن در طول روز را دارد؛ زیرا نوزادان نمیتوانند دمای بدن خود را تنظیم کنند. اگر کودک احساس سرما کند، امکان دارد در حمام لج کنند و شما اذیت شوید. در زمانهای گذشته، نوزادان را قبل از طلوع آفتاب به حمام میبردند. قبل از حمام حتماً مطمئن شوید که نوزاد گرسنه نیست.
فایده ی حمام کردن نوزاد در شب
حمام شبانه هم مزایایی دارد. اولاً ممکن است والدین وقت کافی برای حمام کردن نوزاد در صبح را نداشته باشند. در نتیجه، باید نوزاد را در شب به حمام ببرند. حمام آب گرم راه خوبی برای آرام کردن نوزاد است. برای همین هم نوزادان بعد از حمام به خواب میروند. شما هم میتوانید از این روش برای خواباندن نوزاد در شب استفاده کنید. انتخاب برخی از والدین هم زمان عصر است.
با همه این موارد، نباید نوزاد را دو بار در روز حمام ببرید. همان طور که اشاره شد، حمام زیاد برای نوزادان مضر است و اصلاً آنان نیازی به حمامهای روزانه و مکرر ندارند. برای همین، ممکن است ترجیح داده شود نوزادان را در شب حمام ببرند؛ زیرا از وقتی که کودک خوردن غذای جامد را شروع میکند، چهار دست و پار میرود، بازی میکند و… ممکن است لباس و بدن او کثیف شود.
برای همین حمام شب موجب میشود کودک تمیز شود و با بدن و لباس تمیز به خواب برود. کثیف بودن میتواند کودک را اذیت کند. در نتیجه، اگر نوزاد در شب اذیت شود، گریه میکند و به خواب نمیرود. برای همین هم حمام شبانه برای کودکانی که سن بالاتری دارند و فعالیتهای مختلف آنها شروع شده است، بهتر است.
چگونه نوزاد را در وان نگه داریم؟
اگر شــیوه درست نگه داشــتن نوزاد را در وان بدانیــد، در طول حمام کردن، هم خیال خودتان آسوده اســت و هم به پسر یا دختر دلبندتان بیشتر خوش می گذرد و او احساس راحتی بیشتر میکند. بهتر است با یک دست مراقب سر و با دست دیگر مراقب بدن نوزاد باشید و از کف پا شروع کرده و آرام آرام او را داخل وان قرار دهید. وقتی نوزادتان داخل آب قرار گرفت، بازوی خود را پشــت سر و کمرش قرار دهید تا بتوانید او را محکم نگه دارید. با کمک دست آزادتان سینه، زیر بغل، شکم و دست ها و پاهای کودک را بشویید؛ سپس برای شستن پشتش او را به حالت نیمه نشســته درآورید؛ به طوری که سینه اش به ساعد دست شما چسبیده باشد.
حرف آخر
حمام کردن نوزاد میتواند برای والدین سخت باشد بسیاری از والدین از انجام این کار میترسند و فکر میکنند از پس آن برنمیآیند و ممکن است به نوزاد خود آسیب برسانند اما در این مقاله مطالبی را در اختیار شما قرار دادیم که با توجه به آن به راحتی می توانید نوزاد خود را حمام کنید.